اجتماعی

مصئونیت تداوی های دندان در زمان حامل‌گی

دوکتور عبدالکریم شریف، ترینر متخصص شفاخانه ستوماتولوژی

 مقدمه: بارداری دوره خاص در زندگی یک خانم است و صحتمند بودن وضعیت دهانی در جریان حامل‌گی نه تنها به صحت مادر، بلکه به صحت نوزاد او نیز مهم می باشد. ارزیابی چگونگی وضعیت صحی دهانی در جریان حامل‌گی باید جزء حتمی مراقبت از خانم ها در معاینات روزمره دکتوران مربوطه باشد و خانم هایی که تصمیم به گرفتن حمل دارند و یا تازه حمل گرفته اند جهت ارزیابی صحت جوف دهن و دندان باید حتماً به داکتر دندان مراجعه نمایند.

با تأسف اکثراً توسط اطرافیان مریض و حتی دکتوران معالج او نظریات نادرست در مورد مصئونیت تداوی های دندان به مریض پیشنهاد می شود که باعث به تعویق انداختن پروسیجر های تداوی دندانی می گردد، که این امر نه تنها باعث دوام اذیت خانم شده بلکه مشکلات ضمیموی دیگر را نیز باعث می شود.

تحقیقات و مطالعات متعدد بین المللی که صورت گرفته، نه تنها مصئون بودن اکثریت تداوی های دندانی را نزد خانم ها حامله تأئید می نمایند، بلکه به ارائه و توضیح معلومات کافی در مورد اهمیت حفاظت صحت دهن و دندان در این مرحله زندگی یک خانم توسط دکتوران دندان و سایر دست اندرکاران صحی تشویق و تأکید می نمایند.

بهتر است در جریان معاینات prenatal یا دوره حامل‌گی، خانم حامله جهت ارزیابی وضعیت صحی جوف دهن و تداوی امراض موجود دهن و دندان به داکتر دندان ارجاع گردد، اما متأسفانه تا هنوز در این زمینه کدام رهنمود رسمی در کشور وجود ندارد.

حفاظت صحت دهن مادر باردار نه تنها اینکه به خود مادر مهم است، بلکه به صحت کودک نیز اهمیت حیاتی دارد. مثال وصفی در این زمینه نتیجه تحقیقاتی است که ارتباط میان امراض پریودونتال (امراض بیره و انساج اطراف دندان) و خطر فزاینده تولد قبل از وقت یا تولد با وزن کم طفل را نشان می دهد.

برعلاوه ارتباطی نیز میان ECC یا پوسیدگی دندان شیری در زمان شیرخوارگی و صحت دهنی مادر احتمالاً وجود دارد، طوریکه تصور می گردد میکروب های جوف دهن مادر به طفل انتقال گردیده و زمینه پوسیدگی های زود هنگام دندان های شیری را مساعد می سازد. این موضوع باعث گردیده تا توجه خاص به صحت دهنی مادر در زمان بارداری و زمان perinatal یا دوره کوتاهی بعد از بارداری صورت گیرد.

اگرچه در دهه های اخیر انکشافات خوب و قابل ملاحظه در تداوی امراض دندانی نزد خانم های حامله صورت گرفته، اما هنوز هم ترس و اضطراب بالای تداوی دندانی در این مرحله زندگی سایه افگنده است.

سازمان های معتبر جهانی؛ چون: انجمن داکتران دندان امریکا (ADA)، انجمن طب اطفال امریکا (AAP) و یا هم انجمن طب دندان اطفال امریکا (AAPD) پروتوکول ها و نورم هایی را جهت ارتقاء وضع صحی دهنی خانم حامله و شیرخوران تدوین کرده اند. این پروتوکول ها تأکید بر این دارند که حامل‌گی مرض نیست، بناءً با خانم حامله نیز برخورد متفاوت از سایرین صورت نگیرد.

رادیوگرافی های دندانی و حامل‌گی: از نگرانی های معمول خانم های حامله و اطرافیان او معروض شده خانم به شعاع ایکس یا گرفتن اکسری است. بر بنیاد کالج رادیولوژی امریکا، دوز تشعشع هیچ اکسری تشخیصی به حدی نیست که صحت و انکشاف نارمل جنین را تهدید نماید.

تحقیقات و شواهد جدید تر نشان می دهد که دوز شعاع کمتر از 5 راد به حدی نیست که خطر سؤشکل، تأخیر رشد یا سایر مشکلات جنین را در قبال داشته باشد. بناءً رادیوگرافی های دندانی در هر مرحله حامل‌گی در صورتیکه نیاز باشد، مصؤن پنداشته می شوند، البته داکتر دندان تمام اصول اخذ اکسری در جریان حامل‌گی را مراعات خواهد نمود، طور مثال استفاده از پیش بند های محافظتی شعاع، استفاده از فلم ها با سرعت بالا وغیره.

استفاده از ادویه جات: نگرانی دیگر خانم حامله، استفاده از ادویه جات در جریان حامل‌گی است. سازمان جهانی دوا و غذا (FDA)، تمام ادویه جات را بر اساس بی خطر بودن و یا میزان خطرناک بودن آن ها برای خانم های حامله و طفل او به چهار گروپ تصنیف بندی نموده اند. در این گروپ بندی ادویه جاتی وجود دارند که هیچ نوع خطر و یا خطر در حد اقل را متوجه مادر و طفل او خواهد ساخت. طور مثال پاراستامول مصؤن ترین دوای ضد درد در جریان حامل‌گی است، از طرف دیگر بعضی انتی بیوتیک ها مثلاً تتراسکلین به نسبت خطری که به طفل مواجه خواهد ساخت، در زمان حامل‌گی و حتی بعد از آن برای اطفال کمتر از 8 ساله مضاد استطباب است. توصیه ادویه مناسب در صورت نیاز توسط داکتر صورت می گیرد، بناءً نگرانی خانم حامله از این بابت نیز برطرف می گردد.

بهترین زمان برای تداوی دندانی نزد خانم های حامله: هر نوع تداوی عاجل دندانی در هر زمانی در جریان حامل‌گی صورت گرفته می تواند. به صورت سنتی، تداوی های دندانی در سه ماه اول حامل‌گی به منظور جلوگیری از آسیب رسیدن به جنین که در مرحله تشکل اعضاء است، صورت نمی گیرد. اگر چه تا کنون شواهد کافی وجود ندارد تا این موضوع را تأئید نماید.

بهترین زمان برای تداوی های دندانی نزد خانم حامله شروع سه ماه دوم (هفته های 14 تا 20) پنداشته می شود. در این مرحله خطر تیراتوجنیزس (آسیب رسیدن به اعضاء کودک) وجود ندارد. دلبدی و استفراغ کاهش یافته است و رحم به حدی بزرگ نیست تا باعث ایجاد ناراحتی گردد. بسیار مهم است تا تمام مشکلات دندانی در ترایمستمر دوم (سه ماهه دوم) تداوی و حل گردد؛ چون: در سه ماهه سوم، به نسبت طولانی بودن بعضی جلسات تداوی، برای خانم اذیت کننده می باشد.

تداوی پریودونتال و حامل‌گی: تداوی امراض پریودونتال (امراض بیره و انساج اطراف دندان) در جریان حامل‌گی بسیار مهم است. هورمون هایی که در بدن خانم حامله افراز می شوند، او را مستعد به امراض بیره و خونریزی بیره می نمایند. اکثراً خانم های حامله به اشتباه فکر می کنند که خونریزی بیره ها در جریان حامل‌گی امر معمول است و در جستجوی مراقبت از دندان های خود نمی باشند، حال آنکه ضرورت است تا مشوره های متخصصین بخش دندان را داشته باشند، و در صورت موجودیت مشکل، اقدامات لازم روی دست گرفته خواهد شد.

از اینکه امراض انتانی؛ چون: انتانات طرق بولی نزد خانم های حامله، دلیلی بر ولادت های قبل از وقت یا ولادت با وزن کم شمرده می شوند، چنین نظریه نیز وجود دارد که انتانات دندانی؛ چون: پریودونتایتس نیز احتمالاً در ولادت های با وزن کم دخیل باشند. این نظریه زمانی بیشتر مورد توجه قرار گرفت که تجربه و شواهد، محدودیت رشد جنین را نزد خانم هایی که در دوره حامل‌گی مصاب به انتانات دندانی (پریودونتایتس) بودند تأئید کرد.

بر اساس این فرضیه، میکروب های پتوجن یا مؤلد مرض پریودونتال (انساج اطراف دندان)، عمدتأ میکروب های گروپ گرام منفی غیر هوازی رشد جنین را از طریق آزاد سازی توکسین ها یا واسطه های التهابی متأثر می سازند. روی این فرضیه در مقالات متعدد علمی بحث صورت گرفته است.

ازینکه نوزادان قبل از وقت معروض به مشکلات متعدد صحی می باشند و مراقبت از آنها نیازمند مصارف هنگفت طبی و مالی است، بناءً اگر تداوی امراض پریودونتال بتواند از ولادت قبل از وقت جلوگیری نماید، برعلاوه نفع بالا هم به صحت نوزاد، از مصارف هنگفت مالی نیز جلوگیری خواهد کرد.

در تحقیقاتی؛ چون: (مطالعه انتانات پریودونتال و تولد قبل از وقت یا Periodontal Infections and Prematurity Study و تداوی پریودونتال و ولادی یا Obstetrics and Periodontal Therapy) و سایر تحقیقاتی که در مورد مزایای تداوی پریودونتال و جلوگیری از ولادت قبل از وقت و ولادت با وزن کم صورت گرفته نظریات مختلف توسط محققین ارائه گردیده است. بر حسب نظر بعضی محققین تداوی امراض پریودونتال در دوران حامل‌گی کدام تأثیر بر کاهش خطر ولادت های با وزن کم نداشته، حال آنکه سایر محققین نتایج مثبت را بر جلوگیری از چنین وقایع معرفی داشته اند.

مطالعات اخیری که صورت گرفته پیشنهاد می دارد که خانم های بارداری که تداوی پریودونتال نزد شان صورت گرفته، نزد شان خطر کمتر ولادت های قبل از وقت مشاهده شده است. قابل ذکر است که هیچ یک از خانم هایی که در این مطالعات اشتراک کرده اند و تداوی پریودونتال نزد شان صورت گرفته، تجربه کدام مشکل ناشی از تداوی را نداشته اند.

نتیجه گیری: بارداری مرض نیست و هیچ دلیلی مبنی بر به تعویق انداختن پروسیجر های دندانی در زمان حامل‌گی وجود ندارد. یک خانم حامله باید در شروع حمل خود به داکتر دندان مراجعه کند و باید مشکلات دهن و دندان خود را حل کند که این موضوع در صحتمندی طفل نوزاد او نقش مهم دارد. تداوی های دندانی بهتر است تا ختم سه ماه دوم حامل‌گی تکمیل گردد، تا در زمان ولادت مشکل ناشی از امراض دندان وجود نداشته باشد.

بعضاً دوکتوران و کارکنان صحی بخش دهن و دندان در تداوی خانم حامله تردید دارند، اما شواهد کافی موجود است که پروسیجر؛ هایی چون: معاینات جوف دهن، رادیوگرافی های دندانی، پاک کاری دندان ها، تداوی پریودونتایتس، زرق انستیزی موضعی، کشیدن دندان و پرکاری های دندانی به صورت مصؤن صورت گرفته می تواند، البته داکتر معالج در صورت نیاز بعضاً با دوکتور بخش نسایی ولادی جهت ارزیابی خطر های احتمای حامل‌گی مشوره خواهد کرد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *