تبصرهمقالات

جامعه اسلامی و کنش مردمی

عبدالمجید دوستی

انسان‌ها موجودات مهرورز و انس‌گرا هستند و باهم‌بودن و در کنار هم زیستن عصارهٔ طبیعی خلقت‌شان است. از آن زمان که آدم روی خلقت به خود دید و از خاک آفریده شد، بی‌بی‌حوا نیز برای تسکین روحش و آرامش درونش از وجود خودش آفریده شد. مسلّم است که انزواگرایی و تنهایی با روح و سرشت بشری‌ در تضاد کامل قرار دارد و در صورت تداوم تنهایی گِل هستی‌شان به‌هم می‌ریزید و شالودهٔ انسانیت‌شان دچار ریزش می‌گردید. انسان‌ها نمی‌توانند به دور از همدیگر و در گوشهٔ بی‌کسی به سر ببرند. هرگاه دو انسان یکجا جمع شوند یا در جایی همدیگر را ببینند، احساس نزدیکی می‌کنند و ابراز احساسات می‌نمایند. در یکجا شدن و دور هم جمع‌شدن انسان‌ها جامعه تشکیل می‌شود و کانون همدیگرپذیری شکل می‌گیرد.

تا وقتی انسان در تنهایی قرار دارد و فردگرایانه زندگی می‌کند، حسابش با خودش مشخص است و اموراتش به خودش ربط دارد، اما همین انسان وقتی در جمعی چند نفره قرار بگیرد و در کنار مجموعه‌ای به زندگی ادامه بدهد، شیوه و منش زندگی و نحوهٔ برخوردها تغییر پیدا می‌کند و رعایت برخی امور که در میان همگان به‌طور همسان پیاده می‌شود، لازم می‌شود‌. انسان از زنجیرهٔ آن بی‌قیدی و آزادی کامل که در زندگی شخصی خودش داشت، می‌رهد و در چهارچوبی کلان‌تر داخل می‌شود که نظام و قانون آن برای گروه و جمع وضع شده است. در کنار رسیدگی به امورات فردی و شخصی، باید در تعامل با دیگران طبق قانون و مقررات تلاش کند و به آنها پایبند باشد تا نظم جامعه به‌هم نخورد و فروپاشی درونی پدید نیاید.

در پهنهٔ تاریخ و در درازنای عمر بشریت جوامع متعدد قوانین مختلفی را در قالب‌های گوناگون و متنوع تجربه کرده است که هر گروه و مجموعه‌ای به فراخور امتداد تجربه و عرف و عادت‌ خودشان مواردی را به‌عنوان مقررات کلی و همگانی وضع کرده‌اند که همگان باید یک برابر آن را رعایت و مراعات کند و لازم‌الاجرا بدانند. تخطی از آن و نادیده‌انگاشتنش به‌منزلهٔ رد صلاحیت‌دید قانون‌گذاران جامعه و زیرپاگذاشتن مصلحت عمومی است که تنبیه و محکومیت موقت و مؤبد را به دنبال خواهد داشت.

اما در آن سوی اسالیب ضد و نقیض قانون‌گذاری بشری، نظامی پویا به نام اسلام وجود دارد که از تمام قوانین وضع‌شده در جهان، اسلام تنها نظام معتدل و متکامل است که کامل‌ترین قوانین و مقررات اجتماعی را زیر نام دین برای سامان‌دهی امورات فردی و اجتماعی بشریت از طریق وحی و از رهگذر تصریح و تشریح پیامبران علیهم‌السلام وضع کرده است. ازهمین‌رو، در این سلسلهٔ یادداشت‌ها به شرح و توضیح نحوهٔ تعامل انسان‌ها با همدیگر و بایستگی‌های یک جامعهٔ اسلامی و شکوهمند از نقطه‌نظر اسلامی با عنوان ثابت «جامعه و مردم» و عناوین فرعی دیگر می‌پردازیم و در هر یادداشتی روی یک مورد فوکس می‌کنیم.                  ان‌شاءالله.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *